Czym się kierować przy wyborze lampy medycznej?

W doborze lampy istotne są takie czynniki, jak:
- bezcieniowość;
- wysokie natężenie oświetlenia;
- duża wgłębność oświetlenia;
- temperatura barwowa;
- współczynniki CRI oraz R9;
- niska emisja ciepła;
- maksymalna żywotność źródeł światła;
- regulacja średnicy oświetlanego pola operacyjnego;
- modułowa budowa i możliwość dostosowania kształtu i ułożenia lampy;
- wymienny uchwyt, który można sterylizować;
- intuicyjny i łatwo dostępny panel sterowania.

OPIS PRZYDATNYCH PARAMETRÓW

NATĘŻENIE OŚWIETLENIA - to parametr, który mówi, jaką ilość światła generują lampy. Natężenie oświetlenia jest jedyną wielkością światła, która nie charakteryzuje samego źródła światła, lecz jasność oświetlenia powierzchni. Jednostką natężenia oświetlenia w jest luks (lx).
Zalecane natężenie światła do operacji chirurgicznych to 100 000 - 130 000 luksów, natomiast natężenie światła 50 000 luksów jest odpowiednie do małych zabiegów i obserwacji.
Dla oświetlenia medycznego punktem odniesienia jest norma EN 60601-2-41. 

Dla porównania:
- oświetlenie powierzchni ziemi przez Księżyc w pełni w pogodną noc - 0,1 ÷ 0,2 lx;
- oświetlenie słoneczne terenu na zewnątrz (zachmurzone niebo) - 5000 lx;
- słoneczny letni dzień (czyste niebo) - 100 000 lx.

BEZCIENIOWOŚĆ - czyli zminimalizowanie cienia głowy lub ręki lekarza, zakłócającego pracę w polu operacyjnym. Światło i cień odgrywają decydującą rolę w orientacji przestrzennej. Podczas operacji obszary zacienione mogą wpływać na utrudnione dostrzeganie detali. Aby osiągnąć wysoką bezcieniowość producenci lamp stosują kilka różnych rozwiązań. Najlepsze rezultaty osiąga się stosując wiele pojedynczych źródeł światła oświetlających pole zabiegu pod różnymi kątami. Nawet jeżeli część źródeł światła zostanie zasłonięta pozostałe oświetlenie pozwala na przeprowadzenie zabiegu przy równie dobrych parametrach oświetlenia. Obecnie istnieją również inne technologie, pozwalające uzyskać bezcieniowość, sprawdzające się w przypadku lamp o małej powierzchni, np. do zastosowań stomatologicznych. Efekt ten osiąga się poprzez umieszczenie źródeł światła pośród eliptycznych zwierciadeł, które świecą pod wieloma kątami, dzięki zastosowaniu zasady odbicia światła. Bezcieniowość mierzy się badając za pomocą światłomierza ilość światła, która dociera na pole operacyjne po zasłonięciu części lampy zabiegowej.

OLŚNIENIE - występuje, gdy światło lub odbicie światła skierowane jest bezpośrednio w oczy lekarza. Zjawisko to jest nie tylko bardzo niepożądane, bo zaburza widzenie, ale również niebezpieczne, jeśli weźmiemy pod uwagę, że niektóre lampy wytwarzają, aż 160 000 luksów. Konieczne jest zagwarantowanie światła, które nie powoduje stresu, zmęczenia ani oślepienia. 

CRI (współczynnik oddawania barw) - jest to wskaźnik mierzący zdolność źródła światła do zapewnienia wiernego odwzorowania kolorów, bez zmiany ich odcienia, gdy obiekt jest oświetlony. Określany w skali 1-100, im wyższy, tym barwy są bardziej naturalne, zbliżone do rzeczywistych. Przy oświetleniu medycznym pożądana jest jak największa wartość tego wskaźnika.

BARWA ŚWIATŁA (temperatura barwowa światła) - określa wrażenie jakiej barwy światło emituje lampa medyczna. Barwa światła określana jest w stopniach Kelvina. Płomień świeczki daje światło bardzo ciepłe - 1500 K, wschód i zachód słońca - 3000 K, światło słoneczne to temperatura - 5300 K. Im światło cieplejsze, tym bardziej żółte, ich chłodniejsze, tym więcej ma w sobie wrażenia niebieskiego. 
Międzynarodowe przepisy IEC 60601-2-41 dotyczące lamp chirurgicznych przewidują, że temperatura barwowa powinna mieścić się w przedziale od 3000°K do 6700 kelwinów.
Nowoczesne lampy operacyjne i zabiegowe posiadają możliwość regulacji temperatury barwowej światła, co jest pożądane przy różnego rodzaju operacjach.

ŚWIATŁO BIAŁE - to światło o temperaturze 4000 K, neutralne. Temperatura ta jest najbardziej przyjazna dla wzroku ludzkiego i najlepiej odwzorowuje kolory.

ŚWIATŁO ZIELONE - oświetlenie przeznaczone do badań endoskopowych. Światło zielone jest silnie absorbowane przez hemoglobinę we krwi i jest odpowiedzialne za eksponowanie sieci naczyń położonych w głębszych warstwach śluzówki. Kolor ten jest bardziej przyjazny dla oka ludzkiego, co wpływa na szybszą regenerację zmęczonych oczu. 

Ec - jest to parametr, który opisuje wartość natężenia światła lampy zabiegowej w centralnym punkcie oświetlanego pola operacyjnego, na poziomej płaszczyźnie, oświetlanej z odległości 1m. 

Ee - parametr określający wartość promieniowania podczerwonego w widmie światła lampy operacyjnej. Im jest on mniejszy, tym lampa zabiegowa jest lepsza, gdyż promieniowanie powoduje niekorzystne zjawiska, takie jak wzrost temperatury w polu operacyjnym, a co za tym idzie wysuszanie tkanek, czy większą krzepliwość krwi. Przyrost temperatury w okolicy głowy chirurga powinien wynosić <1°C.

Ra - parametr ten podaje nam stopień oddawania barw w danym oświetleniu. Czasami stosowany zamiennie z CRI. Powinien mieć jak najwyższą wartość, co najmniej 85. 

R9 - wartość określająca zdolność oddawania barwy czerwonej w określonym oświetleniu pola operacyjnego. Parametr ten ma szczególne znaczenie przy zabiegach i operacjach.

D50 - średnica pola roboczego (wielkość plamy świetlnej) generowanego przez lampę operacyjną, wewnątrz której natężenie oświetlenia jest nie mniejsze niż 50% maksymalnej wartości.

D10 - średnica pola roboczego (wielkość plamy świetlnej) generowanego przez lampę operacyjną, wewnątrz której natężenie oświetlenia jest nie mniejsze niż 10% maksymalnej wartości. 
Zaletą lampy operacyjnej jest możliwość regulacji wielkości d50 i d10 można regulować.

L1 + L2 - WGŁĘBNOŚĆ -  jest to głębokość oświetlenia. Lampy operacyjne muszą gwarantować oświetlenie o odpowiednim natężeniu punktów położonych w jamie operacyjnej. Głębokość oświetlenia określa się poprzez pomiar odległości między punktami na osi optycznej oprawy, poniżej i powyżej centralnego punktu plamy świetlnej, w których natężenie spada do 20% wartości maksymalnej. Im zakres ten jest wyższy, tym lampa operacyjna jest lepsza. 

ŻYWOTNOŚĆ ŹRÓDEŁ ŚWIATŁA - określana jest w godzinach, trwałość lamp ledowych jest wyższa od lamp halogenowych o ok. 1 000 i wynosi 20 000 - 60 000 h. Dobra lampa operacyjna powinna charakteryzować się żywotnością > 50 000 h.